Playback Tiyatro Üzerine Şeniz Turan İle Söyleşi

 

 

Playback Tiyatro, Yaratıcı Drama ve Forum Tiyatro Eğitmeni Şeniz Turan’la Playback Tiyatro’yu ve Playback Tiyatro’nun Türkiye’deki gelişimini konuştuk.

Söyleşen: Özgün Ergen

 

1) Şeniz, öncelikle Playback Tiyatro ve Yaratıcı Drama eğitmeni olarak, gerek yetişkinlerle, gerekse engellilerle birlikte İzmir’de önemli projelere imza attın. Playback Tiyatro ile 2010 yılında tanıştığını ve tanışıklığının bir nevi “ilk görüşte aşk” olduğunu ifade ediyorsun. Ayrıca Augusto Boal’ı ve Forum tiyatroyu da çok önemsediğini biliyorum. Playback Tiyatro, izleyicilerin kendi yaşamlarından çeşitli hikâyelerin sahnede “Akışkan heykel” Nerrative V.” “Değişken Akışkan” “Story” vs. pek çok teknikle hikayelerinin canlandırıldığı bir tiyatro yöntemi. Beden, sözcükler ve ses eşlik ediyor bu tiyatroya. Sence, neden bizim gibi toplumlarda özellikle “Playback Tiyatro” ve “Forum tiyatro” gibi alternatif tiyatro biçimleri önemli?

 

Bu soruyu yanıtlamak için bir kitap bile yazılabilir. Ben çok genel olarak yanıtlayayım. Aslında Playback Tiyatro ve Forum Tiyatro gibi tiyatro biçimleri günümüz dünyasında her toplum için önem taşıyor. Bizim ülkemiz ve bizim toplumumuz için değerlendirecek olursak bu gereklilik ile ilgili çok yönlü düşünülebilir. Öncelikle sosyal konular üzerinde düşünme, sosyal yapıyı sorgulama, kalıpları kırma, kendi duygularımızı ve yaşamdaki yerimizi tanıma olanağı veriyor bize.

Bizim gibi toplumlarda aile içinden başlayarak yaşamımız bizim dışımızdaki kişiler tarafından kurgulanıyor. Roller, kalıplar çok belirgin, hiç değişmeyecekmiş gibi görünen, kemikleşmiş ilişki biçimleri ve ağları var. Yaşamımızı bu roller üzerinden oluşturuyoruz. Dünyaya bu roller üzerinden bakıyoruz. Duygularımızı, kendi istek ve inançlarımızı kendi özgün gerçekliğimizle değil rollerimiz üzerinden yaşıyoruz. Bu durum hem bireysel hem de toplumsal açıdan mutluluğumuzu ve refahınızı etkiliyor. Tıkanıklara neden oluyor.

Playback Tiyatro ve Forum Tiyatro bizim sistemi sorgulamamıza, bizim duygularımızı ve yaşamımızı anlamlandırma biçimimizi keşfetmemize, toplumda kendi yerimizi tanımlamamıza, yaşam yolculuğumuzda daha mutlu, daha adil, daha iyi olana doğru ilerleyebilmemize yardımcı oluyor.

Ayrıca tarih boyunca olduğu gibi şu anda Türkiye savaşların ve göçün geçiş bölgesi konumunda. Bu hassas alanda sosyal değişimi ve dönüşümü yakalama anlamında bu tür tiyatro biçimleri çok iyi destek verebileceğini,  barışçıl, uzlaşmacı, eşitlikçi bir dünya yaratmanız için rehberlik edebileceğini düşünüyorum.

 

2) Jonathan Fox, “Playback tiyatro iyi insanların işidir.” gibi bir cümle kurmuştu. İyi insan olmak, öyküleri samimiyetle canlandırmak anlamında çok önemli. Peki, “İyi insan olmak”,”iyi olmak” Playback Tiyatro için neden sence bu kadar önemli?

 

Playback Tiyatro için herkesin öyküsü özel ve değerlidir. Biz tüm öykülere kalbimizi açıyoruz. Bunu yaparken bir yandan da evrensel değerleri gözetmemiz gerekiyor. Dinlerken, söylenenler kadar söylenmeyenleri, toplumun yankısını da duymalıyız, öykünün sosyal boyutunu yakalamalıyız. Kendi içimizden gelen sesin yankısını da…

 

Bu nedenle öncelikle kendi önyargılarımız üzerine çok çalışıyoruz. Anlatıcının da önyargıları varsa onları da duymamız ve anlayabilmemiz gerekiyor. Bir yandan bir kişinin öyküsünü canlandırırken seyirciye aktardığımız oyunun evrensel değerlere uygun olmasına özen gösteriyoruz. Anlatıcının bize kendi yaşamından anlattığı öyküler ile çalışmak bize bir sorumluluk getiriyor. Sosyal alanda çalışan herkes gibi biz de iyiliğe niyet ediyor, iyilik için çaba harcıyoruz.

 

3) Seyircilerin de aktif olduğu, onların da oyuna katıldığı, kendileri ve hayat hakkında sorular sormaya başladığı tiyatro anlayışının kabul görmesi bizim gibi ülkelerde hayli zor. Bütün bu engellere rağmen, bu anlamda mücadele etmeye yönelik seni kamçılayan, hevesini ilk günkü gibi korumanı sağlayan bu tiyatronun “büyüsü” nedir?

Ben Playback Tiyatro alanında eğitimler veriyor, yeni Playback Tiyatro gruplarının kurulmasına destek oluyor ve kendim aktif olarak Playback Tiyatro ve Forum Tiyatro yapıyorum. En zor olan gelişme ve ilerleme kaydetmek diyebilirim. Yine de hep ileriye doğru adım atıyoruz neyse ki.

Zorluklardan çok neden metne dayanmayan, katılımcı tiyatronun peşindeyim, onu anlatayım.

Playback Tiyatro yaşamımın bir parçası ve benim yaşam tarzım. Playback Tiyatro her yerde yapılabilir, herkes için var, her tür öyküyü içinde barındırabilir, tıpkı yaşam gibi.

Playback Tiyatro ve Forum Tiyatro çalışırken öncelikle kendimizle, kendi öykülerimizle, kendi duvarlarımızla çalışıyoruz. Bu tür tiyatro ile kendi değişim ve dönüşümümüzü deneyimliyoruz. Bize ne kadar iyi geldiğini hissediyoruz. Performanslarımızda insanlara, yaşamlara dokunduğumuzu tüm duyularımızla algılıyoruz. Bu büyüleyici bir deneyim ve yaşamın, hissetmenin bir kutlaması. Büyük rakamlar, büyük hedefler, popüler söylemler peşinde değiliz.

Belki bir performansta sadece otuz seyircimiz oluyor ama onlarla göz göze temas kuruyoruz, onların ağzından öykülerini dinliyoruz, gözyaşlarını ve kahkahaları iç içe paylaşıyoruz. Değerli, derin, hissedebilen, inandığının peşinden gidebilen varlıklar olduğumuzu anımsıyoruz. Bütün bu zorluklara rağmen peşinden gitmeye değmez mi?

 

4) Playback tiyatro, bedenin ağırlıklı olarak kullanıldığı, bir anlamda “bedenlerin de bir hikâye anlattığı” dile geldiği bir tiyatro. Bedenimizin bir hikayesi olduğu fikri, beden çalışmaları sana ne tür bir bakış açısı kazandırdı? Ya da şöyle sorayım: Hem özel, kişisel ilişkilerinde hem de tiyatroda beden çalışmalarının sana ne tür bir katkısı oldu?

 

Playback Tiyatroda farklı anlatım biçimleri ile kendimizi ifade etmeye çalışıyoruz. Müzik, beden, ses, sözcükler, nesneler, örtüler…  Bu da benim Playback Tiyatro’nun en sevdiğim yönü. Bedensel anlatım bunların en güçlülerinden. Ayrıca Playback Tiyatro oyuncuları için bedenimiz bizim için çok güçlü bir donanım. Biz performansçılarız.

Yaptığımız tiyatro, o anda anlatılan öykülerle oluşuyor. Konuyu ve çerçeveyi bilsek bile bir performansta bizi hangi öykülerin beklediğini bilmiyoruz. Kendimizi hazır ve açık hale getirmemiz için beden büyük bir yardımcı. Ayrıca aynı performansta ard arda pek çok role ve duyguya girmemiz ve çıkmamız gerekiyor. Beden yine bu noktada bizim için nötrlenme yeri. Playback oyunculuğu ciddi bir beden kontrolü gerektiriyor.

Ben aynı zamanda yaratıcı drama eğitmeniyim ve yaşantı gruplarıyla çalışıyorum. Playback Tiyatro ile tanıştıktan sonra duygular ve bedeni birlikte çalışmanın ne kadar etkili olduğunu gözlemledim. Tüm çalışmalarımda bedenin yerini genişlettim. Bu şekilde beden çalışmalarının katılımcılara ne kadar iyi geldiğini her geçen gün daha çok fark ediyorum.

Ve buna ne çok gereksinim duyduğumuzu…

 

5) Playback Tiyatro insanlar arasındaki etiği de çok önemseyen, insanlara, insanların hikayelerine saygılı olmanın çok çok önemli olduğu bir tiyatro. Etiğe pek önem verilmeyen, önyargılarla, travmalarla dolu bu toplumda Playback Tiyatronun önemli bir kazanım olduğunu düşünüyorum. Bu tiyatro yöntemini bizlere tanıttığın için teşekkür ederim. Bu noktada, bu sözlerine eklemek istediklerin var mı?

 

Aslında önceki konuşmalarda bu konuya hep değindim. Bu da etik ve uygulama ne kadar iç içe geçmiş durumda bizim için açıkça gösteriyor.

Playback Tiyatroda performansın işleyişi için bir ritüelimiz vardır. Biz çalışırken de bu ritüeli koruruz. Ritüel, öyküye saygıyı, tarafsız bir beden ve kalple dinlemeyi, grupla birlikte hareket etmeyi içerir. Hem anlatıcı hem seyirci hem Playback Tiyatro grubu için sevgi dolu, paylaşıma açık, güvenli bir alan yaratılmasını içerir. Tüm büyü ancak o zaman harekete geçer.

 

//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js

Bir Cevap Yazın

cheap Jerseys wholesale nfl jerseys wholesale nfl jerseys cheap oakleys cheap jerseys Cheap Jerseys fake oakleys fake ray ban sunglasses cheap gucci replica cheap oakleys cheap ray ban sunglasses fake oakleys replica oakleys fake cheap ray bans fake oakleys cheap gucci replica fake cheap ray ban sunglasses wholesale jerseys shop cheap fake watch sale replica oakleys replica gucci red bottom shoes cheap jerseys cheap oakleys fake oakleys cheap replica oakleys cheap replica oakleys fake oakleys replica oakleys cheap oakleys wholesale cheap oakleys outlet